Dhismaha Waddada Ceergaabo: Filasho Mustaqbal, & Soo Noqod Wanaagsan

Fallo Kooban.

W/q: Hassan A Shire

Arraar:

Nin aanu saxiibo nahay, ayaa maalin anagoo wada joogna waxaanu maqalnay in waddo  isku xidha Jebutti iyo Yemen in la bilaabayo (bridge), Odeygii aanu saxiibka ahaayn, inta uu aad u  dhoolo cadeeyay ayuu igu yiri “war Xasan waxaan u malaynayaa wadadaasi inaay tahay tii dadka Amxaarta ahi, ka gali lahaayeen Masjidka Xaramka ah ee barakaaysan aakhiru sabanka, sidii Rasuulkeenii suubanaa NNKHA uu sheegay. Haddaba  waddada Ceergaabo dhismaheeda waxaan u malayanyaa inaay noqon doonto, mid dib usoo celisaa dadkii ka farcamay gobolkan “cidkasta ayaankeed, iyo waqtigeed”.

Hada waxaan uga socdaa dadka wax kastoo oo usoo kordha waxaay ula yimaadaan wanaag iyo dhib labadaba, waxaase markasta loo badiyaa dhanka rajada wanaagsan, inaad wax sadaalisaana maaha inaad ka hadlaayso wax ka maaqan,waase fikir aad arki karto, sadaalin karto, hadaad dareento, waxaayna noqonkartaa Riyo aad ku hambabarto waqti dambe.

Dhismaha wadada Ceergaabo cidkasta waay dareemaysaa inaay tahay horumar, rajadaasoo u iftiintay dad faro badan, oo muddo si eeri go’an ah ugu noolaa Gobolka Sanaag, qaarkalena lugahaay miciin badeen waa intii awoodaysee, ku darsoo qalbiga dadka reer Ceergaabo burcad ayaay isu marisay, waxaayna dhistay hadaaqa ka waayn da’ahaan, ama ka yar, kii wax soo bartay, kan caalimka u ahaa,ama hogaan ganacsi intuba wanaag iftiimay iyo niyadsan aaay isla janqadeen, waana sheeko inta badan laga sheekeeyo, tacab hadal  dadka kuma yaraa, waxtarkale ha iska yaraadee.

Hadaba aan  u laabtee nuxurka qoraalkan, gobolkan sanaag waxaa uu kamidyahay gobolada ugu facca dheer, sidoo kale waxaa kasoo tafiirmay guud ahaan dadka kasoo jeedaa Somaalida, waxaana ku aasan in ka badan lix Awoowe, oo dadkoodii hadeer ku noolyihiin dhulka Somaalidu degto guud ahaan, halka aay ku jiraan dad tariikh kale lahaa sida Wiil-wal, Araweelo, waxaan meesha ka madhnaayn, asaar duugoowday  oo aan  qiyaasi karaayn,da’da tariikh ahaan  ku dheehan, intaasiibaa wa dhaxal ka dhexeeya  dadka Somaalid ah, waxaase hadheeyay   gobolka burbur iyo dhaqaali xumi keentay inta dadka ugu dambeeysana qarkood inaay ka guuraan, horena tariikhda hadaad uu raad-raacdo dhowaan ayaay beelah somaalidu qarkood  ama inta badan deganaayeen, waqtigaas oo aan ka fogaayn qarnigii 18aad,  waase laga hayaamay, dhulka ayaa lagu firdhay, markii tiro ahaan la kordhay, waxaana hadeer degan bulsho koban.

Somaalidu waxaay tiraaahdaa berigii hore nabsiga waxaa sidi jiray Diin, hadeerse waxaa sida Shimbir, arinkaas oo micnaheedu yahay nabsigu waa dheereeya,  waxaan uga socdaa gobolkan hadii wadooyinkaas loo dhiso waxa suurto gal ah in dadyoow faro badan kusoo laabtaan, nabsigiisana helo, aakhirkana uu noqdo meel dad leh abtirsiyo faro badan aay isugu yimaadaan “ Maahmaah carabi ah ayaa tiraahdaa shaaykasta waaa uu ku laabtaa Asalkiisa”, tusaaele ahaan qofku marka u gaboobo waxaa u dib ugu laabtaa yaraan iyo jidhyaraan, caqli caruur sida ciyaalka(wuu camoomay, ama wuu hadaaqayaa), waxkasta oo waqtigiisu dhamaadana ciidda ama carrada  ayuu dib ugu laabtaa, Qoomiyadaha Somaaliduna badankoodu waxaay dib ugsoo laaban doonaan gobolkan, waxaana hormuud ka noqon doonta dhismaha waddada Ceergaabo, oo dad faro badani  soo if-raacayaan, ama keento in dib ugusoo hirtaan.

Mustaqbalka Gaark ah  ee gobolkani leeyahay:

Waa gobol ku yaalaa meel qani ku ah inta wax laga manaafacaadsado sida: ciidda wax soo saarka, biyo joogta ah, dhanka macdanta oo ah gobolka ugu qiimaha badan uguna badantahay, Xoolo xoogan oo isug jiraa guud ahaan meesiga la dhaqdo,  sidoo kale badda ugu dheer eee gobol yeesho waa ka ugu qanisan, ama ugu baaxad dheer, waxaana meesha ka madhnaayn dhirta udugga ee laga sameeyo waxyaabo faro-badan, guud ahaan geyigan baaxadda dhuleed waa mid ku fillaan-kartaa cidksta oo martinimo ku timaada, sidoo kale waxaa uu leeyahay dhul aad u quruxbadan dalxiiskana ku wanaagsan oo ku  xeegaaran baddaas dheer,  waxaa kaliya ee  gobolkani u buseeylay waa isku xidhka in la gaadhsiiyo dadyoowga kale si’aay uga fa’ideystaan kaaydkan dhaqan-dhaqaale, oo wadadu hormuud katahay baahidaas isku xidh, iyo horumarada kale, dhismaha waddada Ceergaabo waa arin kuu dhiirashadiisu uu baahnaa, karti,calool-adaayg, iyo fikir, waana ku mahadsanyihiin hormuudka waddadan.

Tallo ku aadan Mustqbalka umaddan (Dhalinyaradda):

Waxaan usoo jeedin lahaa dhalinta guud ahaan inaay ka fa’iideytaan mustaqbalka gobolkan oo aay kasii hor degaan intaan laga hor qabsan, sida dhismah bulshadda, dhulka, wada-tashiga, wax soo saarka khayraadka, sababaha keenaya in dib loo gusoo noqdo waxaa ka mid ah, boobka khayraadka oo caalamka noqday dagaalka koowaad, hadda fikir haayso wax-soosaar hadda waa furad, si’aad u gadhoo yoolkaaga, Dhismaha waddada Ceergaabona waa arin taariikhiya.

Alla Mahad-leh